Nordlandsbanen: Hell Stasjon – Polarsirkelen, ontwerp en bouw

nordlandsbanen

met de trein over de poolcirkel

Ontwerp en bouw: Hans Peters Modelspoorteam de Maaslijn. Bouwperiodes: november 2018 – mei 2019, oktober 2019 – november 2020 en april 2021 tot nu. De detaillering is nog gaande, toch alvast foto’s. De meest recente van september 2020. Alle foto’s zijn zonder achtergrondfoto; deze zorgt straks voor meer diepte en het totaalplaatje.

Deze pagina beschrijft de bouw van de Noorse modelspoorbaan met motieven van de Nordlandsbanen in het hoge noorden van Noorwegen. Ingegaan wordt op de eerste ideeën, het ontwerp en de stand van zaken.

Hell Stasjon op de nieuwe Noorse baan, waar een dagtrein wacht op vertrek.
Een personentrein komt op het Saltfjellet uit de sneeuwtunnel en passeert de poolcirkel.

Voor meer gedetailleerde informatie met foto’s van het grootbedrijf over de thema’s en treinen op de baan verwijs ik graag naar de pagina: Nordlandsbanen Hell Stasjon en Polarsirkelen (svp aanklikken).

Korte kenschets van de baan

De modelspoorbaan Nordlandsbanen: Hell stasjon – Polarsirkelen gaat over de langste spoorlijn van Noorwegen, de Nordlandsbanen. De baan laat de overgang zien van het ruige fjelllandschap van de poolcirkel naar het onverwacht groene landschap meer zuidelijk op de Nordlandsbanen. De scenery, met gebouwen en landschapsdelen, is nagenoeg helemaal zelf gebouwd aan de hand van tekeningen, foto’s en verkenningen ter plekke. Een modelspoorbaan met vele rijdende Noorse treinen én met de mogelijkheid tot rangeren en stoppen bij een station.

Kenmerken van de modelspoorbaan

Hans Peters presenteert de modelspoorbaan samen met leden van MST de Maaslijn op tentoonstellingen. Deze baan is privé-eigendom van Hans Peters.

De modelspoorbaan over de Nordlandsbanen (aanklikken voor achtergrondinformatie) in noord Noorwegen kent twee hoofdthema’s: 1. Hell Stasjon met een aftakking naar de Meråkerbanen en 2. Polarsirkelen waar de treinen over de poolcirkel rijden. De spoorbrug over de Dalselv bij de Nordranafjord vormt het verbindende element tussen de twee hoofdthema’s. Opzij van het station ligt de onderhouds- en locomotievenloods met draaischijf naar voorbeeld van Majavatn. Deze is zo bijzonder van vorm dat die een plek op de baan verdient.

Hell Stasjon vanuit de lucht gezien, met een trein getrokken door een NOHAB Di3 615 met rijtuigen type B3 in syste design uit de jaren 1990.

Noord-Noorwegen is het land van de Sami (aanklikken voor achtergrondinformatie). Op de baan uitgewerkt in de vorm van een klein museum naar origineel voorbeeld van Gállogieddi. In details komt wonen, werken en recreatie in noord Noorwegen terug. Met een haventje, meerdere boothuisjes, Landwinkel Bakketun, woningen Klungreset, Kjerringøy en Mo I Rana.

Een houttransporttrein op het Saltfjellet

Fotomateriaal, tekeningen en documentatie is in de loop der jaren al bijeengebracht, overigens zonder dat het plan voor deze baan er al was. Plattegronden van gebouwen waren gemakkelijk te vinden op de Noorse topografische kaart, die vrij beschikbaar is. Door een enthousiaste Noorse modelspoorder zijn tekeningen van de (stations)gebouwen, die langs de Nordlandsbanen staan, toegestuurd. Rollend materieel was al deels voorhanden, ook binnen ons team. Aanschaf van nieuw (deels 2e hands) materieel bleek geen groot probleem. Er zijn wat dat betreft nog wel een paar wensen.

Plattegrond van de baan

De lengte van het landschappelijk gedeelte van de baan is 6 meter bij een hoogteverschil van 90 cm. Dit deel van de baan is tot 1 meter diep. Net buiten het gedetailleerde deel van de baan staat een fiddle yard. Het 7-sporige opstelstation aan de achterkant van de baan zorgt voor een gevarieerde treinenloop. Het benodigde oppervlak tijdens tentoonstellingen is circa 12.50 x 4.50 meter.

Noord Noorwegen in de zomerdag: groene dalen, helderblauw water en besneeuwde bergtoppen; hier die van van de Lyngsalpan (aanklikken voor achtergrondinformatie).

Van idee tot ontwerp

Ontwerpcriteria

Begin 2015 was de Noorse baan Flåmsbana Berekvam voor het eerst op een tentoonstelling te zien. Aan die baan is bijna 2 jaar gewerkt. Er kwamen vele positieve reacties. Op heel wat tentoonstellingen was deze baan vervolgens te zien. En nog steeds. Er verschenen filmpjes van op You Tube en artikelen in modelspoortijdschriften. Dit alles heeft geleid tot het plan voor een nieuwe Noorse modelspoorbaan:

  1. Modelspoorbaan over een Noorse spoorlijn die niet eerder als tentoonstellingsbaan is gebouwd.
  2. Met aansprekende motieven en verhalen.
  3. Niet handelend over zuid Noorwegen; ons teamlid Tonny van Loon bouwt hierover al aan Tolofjord.
  4. Voldoende foto’s en tekeningen te verkrijgen; ook voor bebouwing en landschap.
  5. Treinen die op die lijn rijden of gereden hebben, als model te koop tegen redelijke prijzen.
  6. Omvang van het transport (in kisten) ongeveer gelijk aan die van Flåmsbana Berekvam
  7. Zoveel mogelijk hergebruik van delen van Flåmsbana Berekvam, zoals opstelstation en onderstel.
  8. In 2 jaar tijd te bouwen.

In de afgelopen jaren tijdens vakanties in Noorwegen heb ik daar diverse leuke motieven gezien, die geschikt zijn voor een modelspoorbaan. De eerste gedachte was om de kruising van de poolcirkel op het Saltfjellet na te bouwen, in een ruig landschap. Na wat ontwerpwerk was de slotsom dat dit als solitaire baan te saai zou worden.

Een aantal vakantiehuisjes met op de achtergrond het stationsgebouw van Hell. De vakantiegangers moeten nog komen.

Vervolgens zijn de mogelijkheden onderzocht om het station van Dombås, beginpunt van de Raumabanen met draaischijf, locomotievenloods, vele sporen en 2 tunnels te bouwen. Dit project zou te groot worden. Van Dombås is overigens al een vaste modelspoorbaan gebouwd door Lolke Bijlsma.

De Nordlandsbanen is een bijzondere lijn met veel motieven. En met bijna 730 km de langste spoorlijn van Noorwegen. Die baan is bij velen nog onbekend. Tijd om dit te veranderen. Langs de Nordlandsbanen ligt een mysterieus en aansprekend station, namelijk Hell (Hell stasjon in het Noors). Een aantrekkelijk motief. Met een aftakking naar Zweden via de Meråkerbanen. Een eerste schets leerde dat dit prima te combineren is met de kruising van de poolcirkel (Polarsirkelen in het Noors). En dat dit een goed beeld zou geven van het afwisselende landschap, met het ruige poolcirkelgebied in het noordelijk en de vriendelijke groene dalen met station Hell in het zuidelijk deel van de Nordlandsbanen.

Boothuisjes langs spoorlijn en fjord in de buurt van Mo I Rana

Verhalen uitgebeeld op de baan

Noord Noorwegen een landsdeel met onverwacht veel verhalen

Dit landsdeel van Noorwegen staat niet alleen maar vol met bomen, maar zit ook vol met verhalen, die terugkomen in details op de baan. Verhalen over:

  • de aanleg, die maar liefst 60 jaar duurde van eerste schop in de grond tot ingebruikname volledige lijn.
  • de bijzondere treinen, die men alleen maar in Noorwegen kon tegenkomen, zoals het transport van twee nieuwe auto’s naast elkaar op een twee-assige wagon.
  • Hell Gods Expedition: een mysterieuze plek op de Nordlandsbanen.
  • de poolcirkel, die in de tijd gezien verschuift.
  • de Sami, de oorspronkelijke bewoners van Lapland, die de folklore in stand houden met traditionele kleurige kleding en traditionele muziek, de joik.
  • de rood geverfde huizen met verf uit het ertsafval van de mijnen van Falun in Zweden.
  • de vakantiehuizen, waarvan elke Noor er (schijnbaar) eentje heeft.
  • de oude Amerikaanse auto’s uit de 60-er en 70-er jaren: een veel verspreide hobby in het weekend.
Hell Gods Expedition, waarschijnlijk de meest gefotografeerde goederenloods ter wereld. Nog steeds trekt deze loods mensen aan uit de hele wereld. De rode kiosk in de typisch Noorse vorm, is voor de verkoop van ijs. Noren zijn echte ijseters.

Bebouwing baan

De detaillering is nog gaande, toch alvast foto’s. De meest recente van september 2020. Zonder achtergrondfoto; deze zorgt straks voor meer diepte en het totaalplaatje.

Station Hell

Het station Hell met goederenloods Hell Gods Expedition heeft al een plekje op de baan gevonden. Het sporenplan is gebaseerd op de situatie dat hier nog meerdere sporen en twee perrons lagen. Waarbij voor het treinverkeer in noordelijke richting, er zowel voor de Nordlandsbanen als voor de Meråkerbanen een uitgaand spoor ligt. Vanaf de stationssporen is de draaischijf met locomotievenloods Majavatn bereikbaar.

Onderstaande foto’s geven eerste beeld van station en omgeving. Meerdere foto’s volgen zodra de achtergrondfoto is aangebracht. De sporen langs het station zijn van de Nordlandsbanen. De voorste sporen zijn de aankomst- en vertreksporen van de Meråkerbanen naar Zweden. Het tussenperron is conform voorbeeld uitgevoerd in hout met een lager deel langs het spoor. In de jaren 1970 – 1980 stopten de treinen hier nog. En zeker in de tijd daarvoor, die werd gedomineerd door de inzet van de NOHAB’s.

Hell Stasjon met goederenloods Hell Gods expedition.
Stasjon Hell met een trein getrokken door een NOHAB diesellocomotief type Di3. Tot 1992 was het stationsgebouw nog volledig in gebruik.

Polarsirkelen (verdere tekst en foto’s volgen)

Het gedeelte van de baan met de Polarsirkelen laat het ruwe landschap op Saltfjellet zien. Met een sneeuwtunnel en het monument dat de poolcirkel markeert. De sneeuwtunnel is geheel uit hout naar origineel voorbeeld en in een slechte onderhoudstoestand. Recente foto’s van het voorbeeld laten de nog verdergaande afbrokkeling van de constructie zien.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is IMG_0731-aaaaaa-1024x683.jpg

De verbindende factor: brug Dalselv met boothuisjes en haventje

De spoorbrug over de rivier Dalselv aan het Nordranafjord verbindt op de modelspoorbaan de twee hoofdthema’s met elkaar. Deze relatief korte brug is gebouwd naar het originele voorbeeld. De brug is gebouwd in de 2e wereldoorlog en bleek nogal wat mankementen te hebben. Zo moesten de landhoofden worden verstevigd. De rails liggen op een schijnbaar los gedeelte, waar ook de leuningen aan vastzitten.

Brug Dalselv uit een ongewoon standpunt.

Lokstall Majavatn

Dat een locomotievenloods er niet uit hoeft te zien als die bekende loods van Vollmer, bewijst de onderhouds- en locomotievenloods op de baan. Deze lag in werkelijkheid verderop langs de Nordlandsbanen bij Majavatn , maar is zo bijzonder van vorm dat deze een plek op de baan verdient. Om ‘s nachts voor de bittere kou in de winter veilig te zijn. De loods is ontworpen in 1939 en reeds in 1940 in gebruik genomen, toen de treinen op de Nordlandsbanen konden doorrijden tot Mosjoen. Aanvankelijk slechts eensporig. De twee loodsen aan de zijkant zijn er later bijgebouwd. Niet achterhaald kon worden wanneer. In ieder geval waren deze in 1970 reeds aanwezig.

Deze loods is in model nagebouwd in de oorspronkelijke uitvoering volgens de originele tekeningen van de NSB. Dus met openslaande deuren. Het gebouw heeft vele tinten groen gekend. De echt Noorse draaischijf is geheel bekleed met, hoe kan het ook anders, houten planken. Zodat er geen sneeuw in de de draaischijf terecht komt. Jammer genoeg is volgens een krantenbericht deze loods medio 2020 gesloopt; wat rest zijn de foto’s.

Op onderstaande foto ontbreken nog diverse details en de achtergrondfoto.

Landhandel Bakketun

Landhandel Bakketun

woning Klungreset

Computerbesturing

De treinen op de sporen van de Nordlandsbanen rijden computergestuurd. Voor de besturing van de treinen wordt het programma Koploper gebruikt, dat draait op een laptop. Dit vraagt dat de baan verdeeld wordt in blokken. Voor de bezetmelding is gekozen voor een systeem waarbij de trein slechts wordt gedecteerd aan het begin en het einde van een blok met een binnenkomstmelder en een stopmelder.  Hiervoor wordt een geisoleerde railstaaf gebruikt met een lengte van 35 tot 40cm. De voeding voor deze stukjes railstaaf loopt via een stukje elektronica, die vaak bezetmelders worden genoemd. De bezetmelders zitten in de lade van het opstelstation. Met losse kabels met RJ45 stekkers wordt de verbinding gemaakt tussen de bezetmelder en de geisoleerde railstaaf. Elke kabel kan, eigen aan de 8 polige kabel met RJ45 stekker,  8 bezetmeldpunten verzorgen. Vanwege de bedrijfszekerheid zijn deze kabels kan en klaar gekocht in de gewenste lengte.

Sporen voor computergestuurde treinen op de Nordlandsbanen

Bediening van de baan

De bediening van de treinen op de baan gebeurt voor de sporen van de Nordlandsbanen vanuit een losse bedieningslessenaar De elektronica voor de Nordlandsbanen is verdeeld over een bedieningslessenaar met laptop, een lade en de baan.

  1. de bedieningslessenaar staat naast de baan en bevat de centrale, de booster (beide van Uhlenbrock), de trafo’s (Marklin), de interface (Rosoft) en de voeding voor de laptop en de laptop zelf.
  2. de lade in het opstelstation/schaduwstation bevat de bezetmelders (Rosoft) en de verdeling van de rijspanning (gescheiden naar schaduwstation en baan).
  3. onder de baan zitten de wisseldecoders (ESU).

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is bediening-Nordlandsbanen.jpg

Dit alles wordt onderling met kabels verbonden. Niet onder de baan, maar gemakkelijk bereikbaar aan de verticale zijde van de modulebakken. Achter de baan. Om geen fouten te maken bij het aansluiten van de kabels tijdens de opbouw van de baan is hierbij de volgende keuze gemaakt.
a. kabels voor de rijspanning, en deels ook voor de gewone gelijkstroomspanning voor LED’s in seinen, straat- en perronverlichting en gebouwen met XLR stekkers (4 draden)
b. loconet kabel met RJ12 stekkers (6 draden)
c. bezetmeldkabels met RJ45 stekkers (8 draden)
d. interface met USB stekkers

Na het aanbrengen van de kabels vindt altijd een eindcontrole plaats. Met name of alle kabels correct zijn aangesloten.

Het schaduwstation en de bedieningslessenaar is universeel te gebruiken zijn. De baan is uitwisselbaar. Op dit moment is de keuze tussen Nordlandsbanen, Flåmsbana Berekvam, Neuburg Waldhofen an der Jagst of Souvenirs de Vacances Français.

De bediening voor de treinen op de Merakerbanen gaat vanuit een lade aan de voorkant van de baan. Deze is ingebouwd in de module met de locloods Majavatn. In de vorm van een lade. Dit maakt deze module wel wat zwaarder (4 kg), wat echter opweegt tegen het plaatsen van een tweede losse bedieningslessenaar. Op deze sporen  zal “op zicht” worden gereden. Dit gaat vooralsnog met een Intellibox, die een plekje heeft gekregen in de lade. Nog nagedacht wordt, samen met onze teamleden, over een walk-around. Mogelijk wordt dat een product van Uhlenbrock, zoals de Daisy. Maar een lokmaus van Roco kan ook. Of de al wat oudere lokbos van Fleischmann. Keuze voor volgend jaar. De lade bevat de Intellibox, het bedieningsplateau voor de draaischijf, de knoppen voor de bediening van de wissels (aangedreven met tortoises) en de locdeuren. De trafos daarvoor zitten vast onder de module.

De bedrading onder de baan bestaat vieraderige ringleidingen. Apart voor de sporen van de Norlandsbanen en apart voor de sporen van de Mertkarerbanen. De ringleiding voor de Nordlandsbanen wordt gevoed vanuit traditionele voedingstrafo’s in de bedieningslessenaar en door een schakeltrafo onder 1 van de modules. De ringleiding voor de Merakerbanen wordt gevoed vanuit een voedingstrafo en door diverse schakeltrafo’s onder de modules.

Twee aders zijn voor de baanspanning en twee aders voor schakeldecoders voor de aansturing van seinen en wissels, voor de verlichting e.d.. Elke functie heeft een eigen kleurcombinatie van aders. Bijvoorbeeld voor de baanspanning van de Nordlandsbanen is dit rood en zwart. Vanuit de ringleidingen gaan kabeltjes naar de rails, de schakeldecoders voor wissels en seinen, de LED verlichting e.d.

Inzet treinen

Op de Nordlandsbanen rijden de treinen digitaal en computergestuurd. Aan de linkse kant komt de trein vanuit een sneeuwtunnel en passeert vervolgens de poolcirkel op het ruige Saltfjellet. Daarna wordt langs de Nordranafjord met een vakwerkbrug de rivier Dalselv overgestoken. Vervolgens stopt de personentrein bij het station Hell. Meestal moet hier worden gewacht op de tegentrein. Goederentreinen rijden door. Daarna rijdt de trein verder, passeert daarbij de onderhouds- en locomotievenloods met draaischijf van Majavatn en verdwijnt in een tunnel. Hier ligt ook het spoor naar de Meråkerbanen naar Zweden. Zweedse treinen volgens originele samenstellingen komen hier aan op het station van Hell en vertrekken weer, na omlopen van de diesellocomotief. Vaak getrokken door een Noorse NOHAB dieselloc.

De aanleg van de Nordlandsbanen ging in etappes. Tot station Sunnan in 1905, station Grong in 1929 en station Mosjøen in 1940. Het eindpunt van de Nordlandsbanen lag in de na-oorlogse periode van 1947 tot 1951 bij station Lønsdal na het Saltfjellet. Daarna tot 1955 bij station Røkland. Vervolgens tot 1957 was station Saltdalen het eindpunt en van 1958 – 1962 was dat station Fauske. Op 7 juni 1962 kwam de eerste trein vanuit Trondheim aan bij het huidige eindpunt Bodø. Met een trein met een lange sleep aan personenrijtuigen getrokken door de Di3 623 NOHAB diesellocomotief. Daarvan bestaat een zwart wit filmpje.
https://www.nrk.no/video/nordlandsbanen-til-bodo-aapnes-1962_68984

De NOHAB’s hebben daarna nog jarenlang, tot 2000, op de Nordlandsbanen gereden. In model zal deze loc daarom zeker niet ontbreken. Niet alle treinen die na de oorlog op de Nordlandsbanen hebben gereden zijn als model beschikbaar. Wat we kunnen laten zien, is een groot deel daarvan. Uit de na-oorlogse periode wordt op de baan gereden met origineel Noorse, maar ook met Duitse stoomlocomotieven die na de oorlog waren achtergelaten. Daarna zijn het de dieseltreinen die de dienst bepalen. Het rollend materieel omvat zoal:
– rangeerlocomotieven, type Skd en Di5
– treinstellen type Bm86
– stoomlocomotieven type 24b, 30b Thune 1914, type 61a ex BR 57, type 63a ex BR 52, type 49c NMI 1941
– diesellocomotieven voor personentreinen Di3 NOHAB, Di4, Di6
– diesellocomotieven voor goederentreinen, Di3 NOHAB, Di7, Di8, Di9 Cargonet, Cargonet Class66, CD312 Cargonet, Mz Baneservice, CD312 Railcare, NS6400 Grenlandrail, My (Nohab) T Three
– personenrijtuigen typen 2, 3, 5 en 7 en houten rijtuigen
– draagwagons met auto’s, met containers, met hout.
– stalen goederenwagons 2assig en op draaistellen
– houten goederenwagons typen 1, 2 ,3 ,4 ,5, Gs en Gbs

Interessant en uniek is ook de autotransporttrein met nieuwe auto’s naast elkaar op 2-assige spoorwegwagons. Ga voor foto’s hierover naar hetarchief van het spoorwegmuseum in Hamar Noorwegen(svp aanklikken). Daat staan VW kevers type 1965 op de wagons. Een transport dat men vaak op de Nordlandsbanen zag. Op de modelspoorbaan rijdt deze trein ook, echter geladen met Volvo’s.

Speciaal voor de Nordlandsbanen is een tijdperkindeling gemaakt. Leidraad voor de indeling vormt de kleurstelling van de personenwagons en die van de Di3 Nohab’s in de betreffende jaren. Qua kleur overheerst in de vroegere jaren roodbruin. Vanaf begin jaren 80 worden locomotieven en personenwagons rood. Sinds de komst van particuliere maatschappijen komen allerlei kleuren voor. Dit is geen strakke indeling, omdat de wagons vaak pas werden overgeschilderd bij revisie en/of groot onderhoud. Daarom zijn bijvoorbeeld de personenwagons vaak in verschillende kleurstellingen in 1 trein gespot op de Nordlandsbanen. Op de modelspoorbaan wordt afwisselend met treinen uit de periode II/III (1945-1982) of IV/V (1982-2020) gereden.

Transport van de modelspoorbaan

Het 6 meter lange landschappelijk uitgewerkte gedeelte past in slechts 4 (nieuwe) modulekisten. Verder worden de bestaande kisten van de modelspoorbaan Flåmsbana Berekvam gebruikt. Evenzo het 7-sporige opstelstation. Het transport omvat in totaal circa 10 m3, verdeeld over:

  • 4 modulekisten: 85 x 125 cm, hoog 60 en 70 cm (rechthoekige vorm)
  • 1 zijplatenkisten: 85 x 125 cm, hoog 35 cm (rechthoekige vorm)
  • 1 kist met fiddle yard, bochtmodules en overige opstelmodules: 85 x 125 cm, hoog 70 cm (rechthoekige vorm)
  • 1 kist met onderstel opstelmodules: 70 x 125 cm, hoog 50 cm (rechthoekige vorm)
  • 1 friezenkist met verlichting: 30 x 122 cm, hoog 70 cm (lang en smal)
  • 1 uitleggerkist: 35 x 122 cm, hoog 70 cm (lang en smal)
  • 1 onderstelkist: 100 x 122 cm, hoog 30 cm (vorm als envelop)
  • 1 set opstelmodules met 7 sporen en bedieningslessenaar: 45 x 125 cm, hoog 60 cm
  • meerdere euronormkratten met toebehoren en voor onderhoud baan: 40 x 60cm, hoog variabel
  • speciale kisten met rollend materieel

Gebruikte materialen bij bouw modelspoorbaan

Onderstel baan en onderbouw spoor

Het onderstel is gemaakt van houten latten en populierentriplex. Hier bovenop staan de modules. De omranding van de modules is gemaakt van populierentriplex. De basis voor het landschap is gevormd uit platen geëxtrudeerd polystyreen hardschuim (styrodur). Alle bedradingen voor de treinenloop en computerbesturing zijn onder de modules aangebracht met aan de achterzijde de stekkerverbindingen, gemakkelijk bereikbaar dus. Tussen de modules komen bij een tentoonstelling verbindingskabels en een kabelboom voor de Meråkerbanen. Het werk hiervoor is nagenoeg gereed.

De basis, opgebouwd uit een omranding van triplex van populierenhout, van de 5 landschapsmodules zonder de bijbehorende achtergrondmodules.

De rails liggen op een railbed van kurk met een dikte van 5 mm; het kurk heeft de vorm van het railbed. Hierdoor ligt, evenals in werkelijkheid, het spoor op een verhoging in het landschap. Rails en wissels zijn voorzien van grijs ballast, zoals dat vrijwel overal op de Nordlandsbanen het geval is. De draaischijf is aangebracht, aangesloten en werkend. Bij het station zijn twee Noorse uitrijseinen geplaatst. Er komen eind dit jaar nog drie seinlichten bij. De imitatie-wisselaandrijvingen naar origineel voorbeeld zijn gereed. Typisch Noors is hierbij de hoog geplaatste wissellantaarn. Zodat de wisselstand ook zichtbaar is bij een pak sneeuw.

Achtergrond

De achtergrondfoto sluit aan op het gedetailleerde landschap.  Deze achtergrondfoto bevat 47 lagen, afkomstig van ruim eigen 40 foto”s.

Zoals van het Saltfjellet, waar de trein de poolcirkel passeert. Achter de locomotievenloods bevat de achtergrondfoto een steile gedeeltelijk beboste groene rotswand, die typisch is voor delen van de Nordlandsbanen. Deze wand is te vinden achter het station van Grong. Het water in de fjorden kleurt op zonnige dagen helderblauw, wat ook terugkomt in de achtergrond en op de baan.

Begroeiing

Voor de begroeiing op de baan is gebruik gemaakt van Anita Decor vlokken, blaadjes, kalksteenpoeder, Noch grasvezels, Heki looffoliage, decovlies, bloemveldfoliage, bloemendecor, basisstruiken, Woodlands bloemen, rotssteentjes en Busch bloemvelden. De bomen zijn deels kant en klaar, deels zelfgebouwd met zeeschuim, verf, boomschorspasta, fijne schuimvlokken en blaadjes. Het landschap kon op deze manier gebouwd worden, zoals dat daar in noord Noorwegen er uitziet.

Bodembedekking

Voor de bodembekking is eerst een laag Woodlands turf als grondbedekkking aangebracht. Daarna zijn met de Grasmaster van Noch grasvezels (5-12 mm lang, niet korter) op een laag houtlijm (of Noch speciaallijm) gezet. Na verwijderen van de overbodige grasvezels, met de hand en door opzuigen met een Woodlands grasvezelzuiger, heeft na ongeveer 15 minuten een nabewerking plaats gevonden met een haarföhn (stand koud) om de grasvezels de gewenste richting te geven.

Bomen op de baan

De 100 bomen op de baan geven een beeld van de soorten die daar groeien. De fjellberk is een lage traag groeiende boomsoort, die groeit op de hoogvlaktes van de Nordlandsbanen. Fijnsparren en grove dennen worden langs de baan afgewisseld door eilanden van Berken, Lijsterbesssen (met rode bessen) en Elzen. In het zuidelijke deel van de Nordlandsbanen, zoals bij Hell, groeien ook bij ons bekende loofbomen als eiken, hazelaars en beuken. Struiken en overige begroeiing lijkt veel op wat we hier in Nederland tegenkomen. Alleen staan de seringen niet in het voorjaar, maar in de zomer in bloei. De modelbomen zijn voor ongeveer de helft gereed.

Fjellberken die groeien in de zomerdag achter de beschutting van de sneeuwtunnel.

De zelf gemaakte loofbomen, berken en lijsterbessen hebben als basis zeeschuim, met een stam van boomschorspasta. Het zeeschuim is eerst bevlokt met zeer fijne schuimvlokken (bruin, groen) en vervolgens zijn daar blaadjes overheen gestrooid in twee kleuren. Hierbij is gebruik gemaakt van spuitlijm. De grotere meest kant en klare loof- en dennenbomen zijn van Anita-decor, die ook de kleine fjellberken speciaal voor deze baan heeft gemaakt.

Rotsen

Op een aantal plekken komen de rotsen in het zicht. Hiervoor zijn enkele geschikte stenen meegebracht uit Noord Noorwegen. Met behulp van Latex rubber van Woodlands zijn hiervan latexmallen gemaakt. Gips, kleurstof en veel afwasmiddel doet de rest. Afgewerkt met twee lagen grijze verf (licht en donker), een bewerking met donkerbruine glazuurverf (Lasurfarbe) van Heki, waarbij uiteindelijk deze donkere verf in de spleten achterblijft. Vervolgens na een dag (of meer) opgewerkt met “droge” witte en zeer lichtgrijze verf met een tamponeerkwast.

Fjelllandschap in het voorjaar in Noord Noorwegen

Water

Het water op de baan onder de brug sluit qua kleur aan op de achtergrondfoto met de Nordranafjord. Deze foto is gemaakt bij zonnig weer. Het water is op die dagen helderblauw. Met de relatief dikke schildersverf van van Bleiswijck zijn golfjes nagebootst en is de juiste blauwe kleur bereikt. Dit is afgedekt met een aantal lagen heldere triple gloss koudglazuur. Het fjord is overal diep, waardoor het water geen donkere en lichte plekken heeft. En er geen oeverbegroeiing is. Wat bij riviertjes bij ons in Nederland meestal wel het geval is.

Wegen en perron

De wegen en het perron aan de zijde van het station wachten nog op afwerking van de bovenste laag. Dit is nog in ontwikkeling.

tekst volgt

Foto’s baan in aanbouw

Gebouwen

De woonhuizen Klungreset, Kjerringøy en Mo I Rana zijn in bewerking. De Landhandel Bakketun anno 1956 is praktisch gereed; deze wacht nog op de binnenverlichting en details zoals regenpijpen. Van al deze gebouwen is overigens eerst een kartonnen proefmodel gemaakt om te zien hoe deze overkomt op de modelspoorbaan.

Onderhouds- en locomotievenloods

De onderhouds- en locomotievenloods Majavatn is het volgende zelfbouwproject. Hiervan is de eerste fase gereed, namelijk een kartonnen proefmodel. Deze komt op de meest rechtse module. De draaischijf wordt bekleed met houten planken dicht gemaakt.

Draaischijf, onderhouds- en locomotievenloods Majavatn

Sami museum

Op de lijst staan verder nog de gebouwen van het Sami-museum. Dit museum omvat een boerderijwoning, een grote stal en diverse bijgebouwen. Uiteraard zal de Sami-vlag te zien zijn.

De vlag van de Sami.

Stasjon Hell

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is IMG_0515-765x1024.jpg
Een foto van de stationssporen in aanleg; bij het station varieert het aantal sporen van 2 tot 5. Het middenperron bestaat uit houten planken, in de vorm zoals die jarenlang in Hell in gebruik was.

Saltfjellet

Een personentrein komt uit de sneeuwtunnel op het Saltfjellet. Zoals alles op de baan gebouwd naar origineel voorbeeld. De foto laat de eerste bouwfase van de sneeuwtunnel zien, helemaal uitgevoerd in hout.
Het dak dat bestaat uit golfplaten die op foto overigens niet gemonteerd zijn, zodat de houten constructie binnenin goed te zien is.

Transport van de modelspoorbaan

Het 6 meter lange landschappelijk uitgewerkte gedeelte past in slechts 4 (nieuwe) modulekisten. Verder worden de bestaande kisten van de modelspoorbaan Flåmsbana Berekvam gebruikt. Evenzo het 7-sporige opstelstation. Het transport omvat in totaal circa 10 m3, verdeeld over:

  • 4 modulekisten: 85 x 125 cm, hoog 60 en 70 cm (rechthoekige vorm)
  • 1 zijplatenkisten: 85 x 125 cm, hoog 35 cm (rechthoekige vorm)
  • 1 kist met fiddle yard, bochtmodules en overige opstelmodules: 85 x 125 cm, hoog 70 cm (rechthoekige vorm)
  • 1 kist met onderstel opstelmodules: 70 x 125 cm, hoog 50 cm (rechthoekige vorm)
  • 1 friezenkist met verlichting: 30 x 122 cm, hoog 70 cm (lang en smal)
  • 1 uitleggerkist: 35 x 122 cm, hoog 70 cm (lang en smal)
  • 1 onderstelkist: 100 x 122 cm, hoog 30 cm (vorm als envelop)
  • 1 set opstelmodules met 7 sporen en bedieningslessenaar: 45 x 125 cm, hoog 60 cm
  • meerdere euronormkratten met toebehoren en voor onderhoud baan: 40 x 60cm, hoog variabel
  • speciale kisten met rollend materieel

tekst volgt

Colofon

Ontwerp modelspoorbaan en bouw landschapsgedeelte: Hans Peters.
Opstelmodule, losstaande bedieningslessenaar en computersturing: leden van MST de Maaslijn.
Rollend materieel: Tonny van Loon en Hans Peters.

Met dank aan Eddy van Anita Decor voor de schitterende loofbomen, fjellberken, grove dennen en fijnsparren. En aan Styrkar Braathen en andere enthousiaste Noorse modelspoorders voor de verstrekte informatie en voor de hulp. Ook dank aan de leden van MST de Maaslijn voor hun inbreng in advies, programmering en bouw.

Tekst en foto’s: Hans Peters. Tekst grootbedrijf gebaseerd op eigen ervaringen tijdens vakanties in Noorwegen. Bron van historie en statistisch materiaal: BaneNOR, NSB, Jernbanemuseum Hamar en gesprekken met Noorse modelpoorders.

Links naar interessante films en andere sites

Zie you tube hans peters railroad movies voor meer beelden van de spoorwegen in Noorwegen

Nordlandsbanen 2009-2019 met personen- en goederentreinen

Dovre- en Nordlandsbanen Oppdal, Otta, Ringebu en Dombås van Dovrebanen. Daarna Verdalsøra, Trofors, Mosjøen, Mo I Rana, The Arctic Circle, Fauske en Bodø van Nordlandsbanen

Nordlandsbanen deel 1 en deel 2  van DuE hobbyfilmer

Klein stukje Nordlandsbanen van de NRK noorse televisie

Passage poolcirkel op de Nordlandsbanenin 2012

Di 4 in voorspan Di 3 Nohab in 1990 met personentreinen Di 4 en Di 3 Nohab op de Nordlandsbanen in 1993

Opening gehele lijn in 1962 nog in zwart wit. Nordlandsbanen cabinerit 2009 en 2014 in de winter, minutt for minutt beide bijna 10 uur film

Met de stoomtrein op de Nordlandsbanen tot Lønsdal op Saltfjellet en verder per bus naar Bodø in 1948 met de titel Nordlandsbanen tot Bodø! Film gemaakt door Norsk Film en NSB in 1948 over de plannen en werkzaamheden om de Nordlandsbanen-route naar Bodø te voltooien. Op 10 december 1947 openden de Nordlandsbanen het stuk van Dunderland in Rana naar Lønsdal op de Saltfjellet, een stuk dat voornamelijk werd gebouwd met behulp van Sovjet- en Servische krijgsgevangenen. De film concentreert zich op het werk dat onderweg is op de laatst geplande route, via Saltdal naar Rognan, Fauske, Tverlandet en Bodø. Van Wilhelm Bjørset