Nordlandsbanen – met de trein over de poolcirkel

Nordlandsbanen met de trein over de poolcirkel

Ontwerp: Hans Peters

Korte kenschets modelspoorbaan

Een nieuwe Noorse modelspoorbaan waar de treinen over de poolcirkel rijden. Deze baan bevat uitsluitend motieven naar originele voorbeelden van de Nordlandsbanen en Meråkerbanen uit het noorden van Noorwegen.

De van zuid naar noord getraceerde spoorlijn van Oslo naar Bodø heeft een lengte van 1280 kilometer. Men zit meer dan 18 uur in de trein. De eerste 70 km tussen Oslo en Eidsvoll heeft Hovedbanen als naam meegekregen. De treinen rijden vervolgens van Eidsvoll naar Trondheim via de Dovrebanen.  Over een afstand van 480 km. Boven Trondheim begint het smalle gedeelte van Noorwegen en ook de Nordlandsbanen tot aan Bodø over een afstand van 730 km. Op dit gedeelte passeert men de poolcirkel.

De Nordlandsbanen is een verhaal over landschappen. De spoorlijn volgt de kustlijn en gaat door groen beboste dalen. Een spoorlijn met tunnels, hoge watervallen, kolkende rivieren en weidse landschappen. Met hutten waaraan Noorse vlaggen wapperen. Op de modelspoorbaan ziet U het ruige landschap van de poolcirkel, dat langzaam overgaat in het voor velen onverwacht groene landschap elders op de Nordlandsbanen.

Op you tube (hans peters railroad movies) staat een film over de Dovre- en Nordlandsbanen (klik hier). De film begint op de Dovrebanen met treinen op de stations van Oppdal, Otta, Ringebu en Dombås. Vervolgens met beelden van diverse stations van de Nordlandsbanen tot aan het eindpunt in Bodo.

het station van Hell in 2000 in de huidige kleuren

 

 <Hell gods expedition        station Hell in 2019>

 

Deze baan is privé-eigendom van Hans Peters. Hans Peters presenteert deze baan samen met leden van MST de Maaslijn op tentoonstellingen. De kenmerken van de nieuwe Noorse modelspoorbaan zijn in de tabel samengevat.

 

het landschap in de zomerdag

Een modelspoorbaan met zeven verschillende motieven

1. Polarsirkelen. De ruige hoogvlakte van de poolcirkel, het Saltfjellet, met een sneeuwtunnel en natuurlijk een heus monument dat de poolcirkel markeert.

markering passage poolcirkel

Vele stroompjes met water monden uit een een beek, die naar het fjord voert. Een glooiend en rotsachtig terrein met de kale toppen.ergens in dit landschap passeert de trein van de Nordlandsbanen de poolcirkel

2. Dalselv. Het ruige landschap gaat over in een meer groen landschap, waar tijdens de zomer de seringen in bloei staan. Met berkenbomen en een typische brug, waarvan er meerdere liggen in de Nordlandsbanen.

spoorbrug over de Dalselv

3. Rood geverfde boothuisjes aan het fjord bij Mo I Rana dicht tegen de spoorlijn aangebouwd met een kleine aanlegplaats

boothuisjes langs fjord en spoorlijn

4. Station Hell  Een mysterieuze plek op de Nordlandsbanen, alleen al vanwege de naamgeving van de goederenloods van Hell: Hell Gods Expedition. Vanwege deze benaming bezoeken veel engelstalige toeristen deze plek. Het station is vanaf 1992 onbemand. De treinen stoppen sinds 2018 langs een nieuw aangelegd perron, iets ten westen van het stationsgebouw uit 1902. De begane grond is in gebruik als wachtkamer en als kantoorruimte voor de NSB (Bane NOR). De bovenverdieping wordt als woning verhuurd. Bij het station op de modelspoorbaan komen uiteraard origineel Noorse seinen.

5. Landhandel Bakketun. Een winkel waar je bijna alles kunt kopen voor een goed leven in het noorden van Noorwegen. Bij ons al uitgestorven. Hier nog in volle glorie te zien.

6. Lokomotievenloods met draaischijf Majavatn. Dat een lokomotievenloods er niet uit hoeft te zien als die bekende loods van Vollmer, bewijst deze plek. Een lichtgroen geverfde loods met een echte Noorse draaischijf, geheel bekleed met, hoe kan het anders, hout. Om ‘s-nachts voor de bittere kou in de winter veilig te zijn. Hier wordt gerangeerd en is een groot aantal typen Noorse diesellocomotieven te zien. Van de Di 2 tot de Di 12 en diverse particuliere loc’s.

locomotievenloods Majavatn met draaischijf gefotografeerd in 2016; de loods wordt gebruikt voor treinstellen en onderhoudstreinen, in de winter geen overbodige luxe.

7. Meråkerbanen. Een aftakking van de Nordlandsbanen, die verbinding geeft met Östersund in Zweden. Dit is de enige aftakking, waar men vanaf de Nordlandsbanen naar Zweden kan reizen. Met Zweeds rijdend materieel.

Op de modelspoorbaan komt de trein vanuit een sneeuwtunnel en passeert vervolgens de poolcirkel op het Saltfjellet. Daarna wordt de Dalselv bij Nordrana, het fjord overgestoken met een vakwerkbrug. Vervolgens stopt de trein bij het station Hell. Daarna rijdt de trein achter de locomotievenloods met draaischijf van Majavatn langs en verdwijnt in een tunnel. Hier ligt ook de aftakking naar de Meråkerbanen. De uitgebeelde situatie is rond het jaar 2000.

geen stoomlocomotief, maar een Di 4 653 diesellocomotief van de Noorse spoorwegen op de Nordlandsbanen verlaat in 2009 het station van Trofors; de rijtuigen in de rode kleurstelling van die tijd, genaamd nydesign

in de buurt van Mo I Rana rijdt deze Di 4 in 2016 langs het fjord in zuidelijke richting

goederentrein met twee Di 8 locomotieven in voorspan en een hele rij containerwagons in Mo I Rans in 2009

de dagtrein met lok Di 4 en B5 rijtuigen in nydesign passeert de brug over de Dalselv in 2017

Bouw modelspoorbaan

De constructie van de modelbaan is gelijk aan die van onze andere Noorse baan Flåmsbana Berekvam. Dus modules met een mooi Noors landschap op een los onderstel, goede LED-verlichting en originele achtergrondfoto’s. Toch zal deze nieuwe baan een heel andere sfeer uitstralen. Het landschap in het noorden is nu eenmaal anders dan in de rest van Noorwegen. Ook op de Nordlandsbanen zullen de treinen digitaal en computergestuurd rijden.

Centraal in de baan komt het station van Hell met omgeving, volledig in model op schaal 1:87. Links daarvan komt de brug over de Dalselv bij Nordrana en de passage van de poolcirkel. Rechts van station Hell de aftakking van de Meråkerbanen, de landhandel Bakketun en de locomotievenloods met draaischijf van Majavatn.

plattegrond baanontwerp

De lengte van het gedetailleerde gedeelte van de baan is 6 meter bij een hoogteverschil van 90 cm. De baan is 1 meter diep, waardoor het noord-Noorse landschap goed tot zijn recht komt. Het benodigde oppervlak is circa 11 x 4.50 meter, zonder de informatiehoek met TV. Deze vraagt een extra breedte van 2.00 meter. Het totaal bedraagt dan circa 12.50 x 4.50 meter. Net buiten het gedetailleerde deel van de baan is een fiddle yard voor de treinwisseling op de Meråkerbanen gepland. De lengte daarvan is circa 1.30 m. Het 7-sporige opstelstation aan de achterkant van de baan zorgt voor een gevarieerde treinenloop. De modulaire samenstelling vergemakkelijkt het transport in een bestelbusje.

Een eerste beeld van de baan in aanbouw; hier de draaischijf met de lokomotievenloods Majavatn in aanbouw.

De (houten randen van de) 5 modules, waaraan nog de achtergrondmodules aan zullen worden toegevoegd.

Vorderingen bouw modelspoorbaan

De bouw vordert gestaag. Begin november 2019 was het onderstel met de van populierenhout gemaakte modulebakken gereed. Alle bedradingen voor de treinenloop en computerbesturing zijn aangebracht, voor zowel de Nordlandsbanen  als de Merakerbanen.. De doorverbindingskabels tussen de modulebakken zijn gereed. Het straks niet-zichtbare werk is dus gedaan. Het landschap, opgebouwd uit geëxtrudeerd polystyreen hardschuim (styrodur) dat later, wordt vergroend, is in hoofdlijnen gereed.  De rails en wissels zijn gelegd. De draaischijf is aangebracht, aangesloten en werkend. Een gedeelte van de gebouwen is eveneens gereed. De uitrijseinen bij het station kunnen worden gemonteerd. De achtergrondfoto, met een gedeelte van het gedetailleerde landschap, is naar verwachting begin januari 2020 gereed.

Rollend materieel modelspoorbaan

Bij een mooi landschap op de modelspoorbaan hoort ook het juiste rollend materieel. Op de Nordlandsbanen worden treinen ingezet, die daadwerkelijk op deze lijnen rijden of gereden hebben. De Nordlandsbanen is niet geëlektrificeerd. Op het spoor rijden daarom dieseltreinstellen en ronkende diesellocomotieven, die personen- en goederentreinen trekken. Ook railbussen en werktreinen. Dit alles vanaf de opening van de complete lijn in 1962 tot nu. Zoals ook bij Flåmsbana Berekvam wordt ook met historische museumtreinen gereden.

Op een gedeelte van de baan wordt gereden en gerangeerd met de treinen van de Meråkerbanen. Hier wordt met Zweeds materieel gereden, getrokken door Noorse en Zweedse locomotieven.

De baan is ontworpen voor een maximale treinlengte van 2.50 meter. Dat komt overeen met 1 diesellocomotief en 7 personenrijtuigen. De getrokken treinen rijden met 1 of 2 diesellocomotieven in voorspan.

Nohab Di 3 615 op een zijspoor in Hamar in 2009

Zweedse rijtuigen op de Nordlandsbanen; in de loop der jaren in de hoofdkleurstellingen bruin, rood, blauw en zwart 

Nohab Di 3 625 in Narvik in 2005, ingezet bij de Ofotbanen; goed te zien is dat er slechts 1 deur aan de zijkant is

De personentreinen worden op de modelspoorbaan allemaal getrokken door locomotieven van de NSB. De huidige standaardsamenstelling van de dag/nachttrein op de Nordlandsbanen  bevat uitsluitend 2e klas rijtuigen. Met een restauratiewagon en een comfortwagon met gratis koffie en snacks, maar ook een wagon voor huisdieren en eentje voor gezinnen met kinderen.

een Di 4 met rijtuigen in de nieuwste kleurstelling, siste design, passeert de poolcirkel in 2013

Bij het goederenvervoer rijden veel treinen van particuliere ondernemingen; dat geeft een gevarieerd en kleurrijk beeld op de baan. Behalve van de NSB rijden er treinen van Baneservice, Cargonet, Cargolink, Three T en Railcare op de modelspoorbaan.

een van oorsprong deense lokomotief van Baneservice, de naam spreekt voor zich   een rijtuig in gammeldesign met gele streep tussen rijtuigen nydesign in 2009 in Trofors  slaapwagen type B3-2 ex B2 in Narvik in 2007  type B7 in siste design in Dombås in 2011

Zweedse rijtuigen op de Nordlandsbanen; in de loop der jaren in de hoofdkleurstellingen bruin, rood, blauw en zwart, zoals dit Bistro rijtuig

alle fotos: © hans peters

 

Nieuwste ontwikkelingen rond de NSB sedert medio 2019

Sinds de privatisering van de spoorwegen in Noorwegen in de periode 1996 – 2002 rijden naast de staatsspoorwegen NSB met name bij het goederenvervoer, diverse particuliere spoorwegmaatschappijen op de Nordlandsbanen. Dit jaar 2019 heeft zich een nieuwe ontwikkeling voorgedaan. De Noorse staatsspoorwegen NSB heeft een nieuwe naam gekregen. Sinds 24 april 2019 heet het spoor- (en bus)bedrijf Vygruppen AS met als merknaam Vy (spreek uit: Wie). Stellig zal dit leiden tot nieuwe kleuren en logos op het rollend materieel. Groen met zwarte treinstellen met het VY logo zijn al gespot.

Intussen is bekend geworden dat de SJ het contract heeft gewonnen om de komende 10 jaren de exploitatie op de Nordlandsbanen uit te voeren. Of dat ook tot ander materieel op de lijn leidt, is niet bekend.

Colofon. Ontwerp modelspoorbaan en bouw landschapsgedeelte: Hans Peters. Opstelmodule, bedieningslessenaar en computersturing: leden van MST de Maaslijn. Rollend materieel: Tonny van Loon en Hans Peters. Foto’s: Hans Peters copyright. Tekst: Hans Peters.