als toerist door het fjordengebied van Noorwegen
gebouwd door Hein Neutkens op basis van de baan in aanbouw van Tonny van Loon†
Het fjordengebied van Noorwegen is een van de bekendste toeristische gebieden in Europa. De modelspoorbaan geeft een sfeerbeeld van dit fjordenlandschap. Met veel beweging, geluiden en een diversiteit aan getrokken goederen- en personentreinen, railbussen en treinstellen.
Sporenplan
In het fjordengebied gaan spoorlijnen langs de kust, door het binnenland en over hoogvlaktes waar in de winterdag de sneeuw meters hoog ligt. De modelspoorbaan Tolofjord geeft kleine stukjes van dit spoortechnisch ingewikkelde, maar landschappelijk schitterende, gebied met zijn spoorlijnen weer. Het sporenplan op de modelspoorbaan omvat een hooggelegen spoorlijn met normaalspoor en een laaggelegen spoorlijn met twee spoorbreedtes: normaalspoor en smalspoor, gedeeltelijk in hetzelfde tracé. Op de hooggelegen spoorlijn rijden de lange afstandstreinen. Op de laaggelegen spoor pendelen Noorse railbussen tussen een station en een halteplaats met houtzagerij.
Treinen in het fjordengebied in de loop der jaren
In het stoomtreintijdperk kwamen in de personentreinen nog veel houten rijtuigen voor. Na elektrificatie van de spoorlijnen in de loop der jaren 60 kwamen de elektrische locs typen El11 en El13 op het spoor. Deze waren gebouwd in de jaren 50 en 60 en reden tot 1998. In het personenvervoer werden de houten rijtuigen vervangen door stalen rode rijtuigen typen B3 en B5 (in zg. gammel design, later nydesign). Nog niet zo heel lang geleden waren deze rijtuigen nog in gebruik en oranje met grijs geschilderd (in zg. syste design) en getrokken door een El16 of El17. Tegenwoordig zijn er modernere rijtuigen type B7 groen met de El18 als trekkracht. Getrokken treinen komen echter steeds minder voor. Ingezet wordt op moderne treinstellen type…..etc.
Vanaf de 60-er jaren werden ook korte treinstellen en motorwagens gebruikt, zoals de Bm67 en Bm68. Deze reden nog tot 2002. Voor lokale spoorlijnen zoals Hardangerbanen en Krøderbanen werden motorwagens gebruikt die waren gekocht van de SJ. Van het type Yf1 (werd ook als zodanig een NSB type) en Y7 (werd NSB Bm87).
Begin jaren 60 tot aan de elektrificatie werden de beroemde NOHAB diesellocomotieven tijdelijk ingezet op de Bergensbanen. Ze vervingen daar de zware stoomlocomotieven voor de belangrijke sneltreinen, maar verdwenen al snel na de volledige elektrificatie van het traject in 1964.
Het goederenvervoer is altijd belangrijke geweest. Etc.
Rollend materieel op de modelspoorbaan
Gereden wordt met naar origineel voorbeeld samengestelde treinen, afwisselend uit vroeger tijden en uit de huidige tijd. Dit betreft zowel personen- als goederentreinen. Getrokken door stoom- en elektrische locomotieven. Motorwagens. Goederentreinen. etc.
Thema’s op de modelspoorbaan
Diverse (spoorweg)thema’s zijn op de baan tot een aantrekkelijk geheel samengesmolten, die samen de sfeer het fjordengebied goed weergeven. Stalen bruggen zijn kenmerkend voor het Noorse spoor. Daarvan komen er maar liefst drie terug op de baan. Gedwongen door het landschap rijden de treinen door vele tunnels; wat te zien is op de baan door maar liefst 7 tunnelingangen. Een bekende toeristische attractie is het Telemarkkanal met zijn vele sluizen. Waardoorheen ook nu nog de toeristen in oude boten worden vervoerd. Één van deze sluizen is nagebouwd op de baan. Een houtzagerij is onmisbaar om de sfeer van dit gebied tot zijn recht te laten komen. In de winterdag worden skiërs met de trein naar de Hardangervidda gebracht. Een hoogvlakte. Een bekende plek daarvoor is de plaats Finse, uitsluitend bereikbaar met de trein. Het hotel daar, met als tussengang op de verdieping een oude treinwagon, is op de baan te zien. Een baan vol met details, zoals Hytter om te overnachten. En vele andere om te ontdekken. Door de vormgeving van de baan zijn interessante perspectieven ontstaan.
U hoort de loks, de schapen …… en nog veel meer.
1. De Stavkirke……………… De houten staafkerken zijn de oudste gebouwen in Noorwegen. Etc.
2. De houtzagerij, die natuurlijk niet mag ontbreken in een gebied met zoveel bomen, is geïnspireerd op de stoomhoutzagerij in Spillum, nu museum. Etc.
3. Sluis naar voorbeeld van die in het Telemarkanaal, Het Telemarkkanaal varen historische boten , lengte etc.
4. Stalen bruggen zijn het kenmerk van de spoorwegen in zuid Noorwegen. Een drietal is te zien op de baan. Etc.
5. Op diverse stations kon worden overgestapt van normaalspoor op smalspoor. Nu ook nog bij toeristische spoorlijnen. Geïnspireerd op het voorbeeld van ene station in de voormalige Hardangerspoorlijn is onder een grote stalen brug dit te zien in combinatie met goederenoverslag van boot-auto-trein.
6. Toerisme is onmiskenbaar onderdeel van het fjordengebied. Het fjellhotel Finse heeft hier als voorbeeld gediend in combinatie met een hutjes kampeerplaats (hyttegrend op zijn Noors) . Etc.
7. Wandelen, fietsen, vissen. Onderdeel van de Noorse cultuur. etc.
Bouw van de baan
De baan is gebouwd in de vorm van diorama’s, wordt uitgelicht met LED spots achter een fries en heeft een achtergrondfoto. De treinen rijden digitaal en computergestuurd. De baan staat op de los onderstel met aan de achterzijde een schaduwstation met 7 sporen. De totale grootte van de baan is netto 6,5 x 1,5 meter; de benodigde ruimte is circa 9 x 3 meter. Het landschappelijk deel van de baan omvat 4 modules, die volgens de FREMO norm zijn gebouwd.
De intussen verborgen ondergrond voor het landschap is nog goed te zien. Rechtsboven is het Noorse fjellhotel naar voorbeeld van de plaats Finse zichtbaar.
Een van de vele tunnelingangen op de baan, nog in de ruwe bouwvorm met een typisch Noorse sneeuwtunnel.